वट सावित्री पौर्णिमा: सात जन्मांची सोबत, श्रद्धेचा धागा आणि वडाच्या फेऱ्यांमागील शास्त्र

वट सावित्री पौर्णिमा: सात जन्मांची सोबत, श्रद्धेचा धागा आणि वडाच्या फेऱ्यांमागील शास्त्र!

हिवरखेड प्रतिनिधी बाळासाहेब नेहरकर

नमस्कार वट सावित्री पौर्णिमा म्हणजे घराघरांमध्ये सणावाराचा उत्साह असतो. नटून-थटून, हातात पूजेचं ताट घेऊन जेव्हा आपण वडाच्या झाडाजवळ जातो, तेव्हा केवळ एक विधी म्हणून नाही, तर एका महान प्रेमाच्या आणि दृढ संकल्पाच्या कथेची आपण उजळणी करत असतो.आजच्या या पावन दिवशी, या व्रताची ती अलौकिक ‘कथा’आणि आपण मारतो त्या ‘फेऱ्यांमागील शास्त्र’ नक्की काय आहे, हे सविस्तर जाणून घेऊया.सावित्री आणि सत्यवानाची ही कथा केवळ पतीच्या प्राणांसाठी यमराजाशी लढणाऱ्या एका स्त्रीची नाही, तर ती बुद्धी, चातुर्य आणि अतूट विश्वासाची कहाणी आहे.राजकन्या सावित्रीने अल्पायुषी असलेल्या सत्यवानाची पती म्हणून निवड केली. लग्नानंतर काही काळातच तो दिवस आला, जेव्हा सत्यवानाचे प्राण घेण्यासाठी स्वतः यमराज धरतीवर आले. सत्यवानाचे प्राण घेऊन जेव्हा यमराज दक्षिण दिशेला जाऊ लागले, तेव्हा सावित्रीही त्यांच्या मागे चालत राहिली.यमराजांनी तिला अनेकदा मागे फिरण्यास सांगितले, पण सावित्रीने आपल्या बुद्धीच्या आणि पातिव्रत्याच्या बळावर यमराजांशी संवाद साधला. तिच्या त्या थोर विचारांनी आणि निष्ठेने प्रसन्न होऊन यमराजांनी तिला तीन वर मागण्यास सांगितले.सावित्रीने अत्यंत चातुर्याने सासू-सासऱ्यांचे डोळे, त्यांचे हरवलेले राज्य आणि शेवटी ‘शंभर पुत्रांची माता होण्याचा’वर मागून घेतला. यमराजांनी तथास्तू म्हटले आणि तिथेच यमराज आपल्याच वचनात अडकले! पतीच्या प्राणांशिवाय सावित्री माता कशी होणार? शेवटी हार मानून यमराजांना सत्यवानाचे प्राण परत करावेच लागले.तो काळ वडाच्या झाडाखालीच व्यतीत झाला होता, म्हणूनच वडाचे झाड या अखंड सौभाग्याचे आणि विजयाचे साक्षीदार बनले! पूजा करताना आपण वडाच्या झाडाला सुती धागा गुंडाळत प्रदक्षिणा (फेऱ्या) मारतो. शास्त्रानुसार आणि श्रद्धेनुसार या फेऱ्यांचे विशेष महत्त्व आहे: १०८ फेऱ्या (सर्वोत्तम) हिंदू धर्मशास्त्रात ‘१०८’ ही संख्या पूर्णतेचे आणि विश्वाच्या ऊर्जेचे प्रतीक मानली जाते. शक्य असल्यास १०८ फेऱ्या मारणे सर्वात श्रेष्ठ मानले जाते. ७ किंवा २१ फेऱ्या (पर्यायी): जर वेळ किंवा आरोग्यामुळे शक्य नसेल, तर ७ फेऱ्या (लग्नातील सात फेऱ्या आणि सात जन्मांच्या सोबतीचे प्रतीक) किंवा ११, २१ फेऱ्या मारल्या जातात.वडाचे झाड हे सर्वाधिक ऑक्सिजन देणारे आणि वातावरणातील नकारात्मकता शोषून घेणारे झाड मानले जाते. जेव्हा आपण मनोभावे त्या झाडाभोवती फेऱ्या मारतो, तेव्हा आपल्याला मोठ्या प्रमाणात शुद्ध वायू (ऑक्सिजन) मिळतो, ज्यामुळे मनाला आणि शरीराला एक नवी ऊर्जा मिळते. तो कच्चा धागा म्हणजे पती-पत्नीच्या नात्यातील प्रेमाची विण घट्ट असण्याचे प्रतीक आहे. सर्वांना वट सावित्री पौर्णिमेच्या मनापासून शुभेच्छ